در شرایط بحرانی که دسترسی به داروها سخت میشود، داشتن اطلاعات عمومی پایه درباره مواد غذایی با خواص درمانی مفید سبب حفظ سلامت خانواده شما خواهد شد. در این مطلب، فهرستی از معتبرترین گیاهان دارویی را ارائه میدهیم که اثربخشی آنها در مطالعات پزشکی تأیید شده است؛ از مشکلات مرسوم گوارشی گرفته تا سردرد، تب، زخمهای پوستی، مشکلات تنفسی و اضطراب. این گیاهان را میتوانید از عطاری محل زندگی خود بصورت عرقیجات، دمنوش، خشک و … خریداری و در منزل نگهداری کنید. فراموش نکنید که این خوراکیها، مکمل حفظ سلامتی عمومی هستند و در مواقع اورژانسی حتماً باید بدنبال کمک پزشکی باشید. دوز مصرف این مواد را رعایت و اگر در زمان بارداری، شیردهی یا مصرف داروهای خاص هستید؛ از خوردن خودسرانه بدون مشورت با پزشکتان خودداری نمایید.
جدول گیاهان مفید برای درمان خانگی بیماریهای مرسوم
دستهبندی |
نام گیاه دارویی |
کاربرد |
توضیحات |
|---|---|---|---|
دستگاه گوارش |
نعناع فلفلی |
نفخ، سوءهاضمه، سندرم روده تحریکپذیر |
طبع گرم و خشک آن مناسب رفع اختلالات گوارشی، ضدعفونی دهان، کاهش تب، درد قاعدگی و ... است |
دستگاه گوارش |
زنجبیل |
تهوع، استفراغ، سوءهاضمه |
|
دستگاه گوارش |
بابونه |
التهاب معده، اسپاسم گوارشی |
خاصیت ضدالتهاب و ضداسپاسم |
دستگاه گوارش |
رازیانه |
نفخ، دلدرد، کولیک |
ضد دلپیچه قوی، مناسب کودکان |
دستگاه گوارش |
زیره سیاه یا سبز |
سوءهاضمه، نفخ |
تحریک ترشح آنزیمهای گوارشی |
دستگاه گوارش |
سیب خشک / پکتین |
اسهال ملایم |
جاذب و تنظیمکننده حرکات روده |
درد و تب |
سالیسین (پوست بید سفید) |
درد، التهاب، تب |
پیشساز طبیعی جایگزین آسپرین |
درد و تب |
زردچوبه (کورکومین) |
مقوی گوارش، رفع التهاب و درد مفاصل |
|
درد و تب |
میخک |
درد دندان موضعی |
اثر بیحسکننده و ضدباکتری |
درد و تب |
ریشه شیرین بیان |
ضد التهاب گوارش، عفونت |
مقوی معده، کبد و صفرا، ضد ویروس و تقویت سیستم ایمنی |
پوست |
آلوئهورا (ژل تازه) |
سوختگی، زخم سطحی |
تسریع بهبود زخم و ضدالتهاب |
پوست |
عسل طبیعی |
زخم، سوختگی، ضدعفونی |
خاصیت آنتیباکتریال و ترمیمکننده مستند |
پوست |
زخم پوست، التهاب پوست |
||
پوست |
اکالیپتوس |
ضدعفونی، زخمهای عفونی |
روغن اکالیپتوس ضدمیکروب قوی |
پوست |
آویشن |
ضدعفونی، زخم |
تیمول موجود در آن ضدباکتری است |
دستگاه تنفسی و آلرژی |
گرفتگی بینی، سرفه |
||
دستگاه تنفسی و آلرژی |
سرفه، برونشیت |
||
دستگاه تنفسی و آلرژی |
زنجبیل |
التهاب تنفسی، سرفه |
ضدالتهاب مجاری تنفسی |
دستگاه تنفسی و آلرژی |
نعناع |
گرفتگی بینی |
منتول باز کننده مجاری است |
دستگاه تنفسی و آلرژی |
گل ختمی |
سرفه خشک، التهاب گلو |
موسیلاژ آن محافظ مخاط است |
دستگاه تنفسی و آلرژی |
اکیناسه (سرخارگل) |
سرفه مولد یا خشک، رفع التهاب گلو، سرماخوردگی، آنفولانزا با خاصیت موسیلاژی قوی محافظ مخاط است |
|
دستگاه تنفسی و آلرژی |
مرزنجوش |
رفع خشکی دهان، گرفتگی صدا، سرفه، برونشیت، گلودرد، رفع خلط |
حاوی کارواکرول و تیمول با خاصیت ضدمیکروبی و ضدالتهاب قوی. دمکرده آن برای تسکین عفونتهای تنفسی و باز کردن راههای هوایی مؤثر است. میتوان بهصورت چای، بخور یا عصاره مصرف کرد. مطالعات نشاندهنده اثر آنتیباکتریال و آنتیویروسی آن است. |
چشم |
بابونه (دمکرده سرد) |
التهاب چشم، خستگی |
ضدالتهاب ملایم برای شستشو |
چشم |
چای سبز (دمکرده سرد) |
التهاب، قرمزی چشم |
آنتیاکسیدان و ضدالتهاب |
چشم |
گلاب خالص |
خشکی، خستگی چشم |
مرطوبکننده و خنککننده |
اعصاب و خواب |
گاو زبان |
آرامبخش، رفع سردرد، ضدافسردگی خفیف و تقویت عملکرد کلیوی |
گلهای آبی، بنفش تا صورتی زیبای آن از قدیم در خانوادههای ایرانی بعنوان مُسکن فشارهای روانی محبوب بوده است |
اعصاب و خواب |
سنبلالطیب / علف گربه |
اضطراب، بیخوابی، استرس، تشنج عصبی |
حاوی ترکیبات والپوتریات و اسیدهای والرنیک که اثر آرامبخش و خوابآور دارند. مطالعات بالینی اثربخشی آن را در بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب تأیید کردهاند. دمکرده ریشه آن ۱-۲ ساعت قبل از خواب مصرف میشود. |
اعصاب و خواب |
گل ساعتی |
اضطراب، بیخوابی، بیقراری، درد عصبی |
دارای فلاونوئیدها و آلکالوئیدهایی که بر سیستم عصبی مرکزی اثر آرامبخش میگذارند. مطالعات نشان میدهند در کاهش اضطراب و بهبود خواب مؤثر است. دمکرده گل و برگ آن بهصورت چای یا عصاره مصرف میشود. مناسب برای استرسهای روزمره و بیخوابی خفیف. |
اعصاب و خواب |
رازک |
اضطراب، بیخوابی، آرامشبخش طبیعی |
مصرف بصورت دمکرده یا عصاره |
اعصاب و خواب |
بادرنجبویه |
اضطراب، بیخوابی، افسردگی خفیف، استرس |
حاوی ترپنها و اسیدهای فنولیک با اثر آرامبخش و ضدافسردگی خفیف. مطالعات بالینی نشان میدهند در کاهش اضطراب و بهبود خلقوخو مؤثر است. دمکرده برگ تازه یا خشک آن بهصورت چای مصرف میشود. همچنین خاصیت ضدویروسی (تبخال لب) دارد. |
اعصاب و خواب |
بابونه |
اضطراب، استرس، بیخوابی |
آرامبخش ملایم و بیخطر |
اعصاب و خواب |
اسطوخودوس (لاوندر) |
اضطراب، بیخوابی |
رایحهدرمانی مؤثر |
اعصاب و خواب |
بادرنجبویه |
اضطراب، بیقراری |
آرامبخش سیستم عصبی |
اضطراری |
عسل |
افت قند خون |
منبع سریع قند طبیعی |
اضطراری |
زنجبیل |
تهوع شدید، سرگیجه |
ضد استفراغ سریعالاثر و ضدسرگیجه |
اضطراری |
نمک + قند + آب |
کمآبی |
تامین آب و املاح ضروری بدن که بخاطر اسهال کاهش یافتهاند |
ویتامین و مکمل |
سبزیجات برگ سبز خشک |
کمبود ویتامینها |
منبع ویتامین K، آهن، فولات یا ویتامین B9 طبیعی |
ویتامین و مکمل |
گزنه |
کمخونی، کمبود آهن |
غنی از آهن و ویتامین C |
ویتامین و مکمل |
تقویت سیستم ایمنی و ضد ویروس |
آنتیبیوتیک طبیعی و تقویتکننده |
|
ویتامین و مکمل |
زنجبیل |
تقویت ایمنی، ضدالتهاب |
آنتیاکسیدان قوی |
ویتامین و مکمل |
زردچوبه |
ضدالتهاب، تقویت کبد |
قرص کورکوما با خواص درمانی |
گیاهان معرفیشده در این جدول را میتوان به روشهای مختلفی مصرف کرد:
دمکرده (دمنوش) رایجترین شکل است: ۱–۲ قاشقچایخوری گیاه خشک را در یک لیوان آب جوش بریزید، ۵–۱۰ دقیقه بگذارید و صاف کنید (مناسب نعناع، بابونه، زنجبیل، آویشن، اسطوخودوس و بادرنجبویه). جوشانده برای ریشهها و پوستها: گیاه را ۱۵–۲۰ دقیقه در آب بجوشانید (مانند پوست بید، زردچوبه).
عصاره قرص، کپسول یا شربت: برای دوز دقیقتر (مثل اکیناسه، زردچوبه).
موضعی: مثل ژل آلوئهورا مستقیم روی زخم، عسل بعنوان پانسمان، روغن اکالیپتوس برای استنشاق بخور، دمکرده بابونه سرد برای شستشوی چشم.
مصرف خوراکی تازه: زنجبیل و زردچوبه تازه در غذا، سبزیجات برگ سبز و گزنه پخته. دوز معمول: ۲–۳ فنجان دمکرده در روز، یا طبق دستور روی بستهبندی عصاره.
نکته مهم: مصرف بیشازحد این گیاهان دارویی خطرناک است؛ زنان حامله، مادران شیرده یا بیمارانی که داروهای خاص مصرف میکنند باید با متخصص درباره نحوه مصرف این مواد سوال نمایند.
