قرص رفلاکس معده
«قرص رفلاکس» یک داروی مشخص و واحد نیست – داروهایی که برای سوزش سر دل، ترش کردن و Reflux (GERD) استفاده می‌شوند، چند گروه مختلف دارند که هرکدام به روش متفاوتی عمل می‌کنند:
انواع داروها برای درمان رفلاکس معده
- آنتی‌اسیدها (Antacids)
- آلژینات‌ها (Alginates)
- مسدودکننده‌های اسید H2 (H2 Receptor Antagonists)
- مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPIs)
- پروکینتیک‌ها (Prokinetics)
- آنتی رفلاکس مخصوص اطفال
۱. آنتی‌اسیدها (Antacids)
قرص آنتی‌اسید تولید اسید معده را متوقف نکرده؛ بلکه بخشی از اسیدی را که آن لحظه در معده وجود دارد خنثی می‌کند. به همین دلیل معمولاً شروع اثر سریعی داشته و در سوزش سر دل یا ترش کردن، کمک‌کننده می‌باشند.
شماره | نام فارسی | نام انگلیسی | نحوه مصرف | عوارض رایج |
|---|---|---|---|---|
۱ | کربنات کلسیم | Calcium Carbonate | ۵۰۰–۱۵۰۰ mg هنگام علائم، حداکثر ۴ بار در روز | یبوست، نفخ، هایپرکلسمی در مصرف مزمن |
۲ | هیدروکسید منیزیم | Magnesium Hydroxide | ۳۰–۶۰ ml یا قرص معادل، ۱–۴ بار در روز | اسهال، خطر هایپرمنیزمی در نارسایی کلیوی |
۳ | هیدروکسید آلومینیوم | Aluminum Hydroxide | ۵–۳۰ ml یا قرص معادل، ۳–۴ بار در روز | یبوست، کاهش جذب فسفر در مصرف طولانی |
۴ | بی‌کربنات سدیم | Sodium Bicarbonate | ۳۲۵–۶۵۰ mg هنگام علائم (کوتاه‌مدت) | نفخ، آروغ، احتباس سدیم؛ برای بیماران فشارخونی مناسب نیست |
۵ | مگالدرات | Magaldrate | ۵۴۰–۱۰۸۰ mg بین وعده‌ها و قبل از خواب | نفخ، اسهال یا یبوست بسته به فرمول |
۶ | سوکرالفات | Sucralfate | ۱ g چهار بار در روز، ۳۰ دقیقه قبل از غذا | یبوست، خشکی دهان؛ جذب برخی داروها را کاهش میدهد |
۲. آلژینات‌ها (Alginates)
آلژینات‌ها پس از ورود به معده، یک لایه شناور ایجاد می‌کنند. این لایه همانند سد مکانیکی عمل نموده و به کاهش برگشت محتویات به مری کمک خواهد کرد. به همین دلیل بعضی فرآورده‌های حاوی آلژینات برای رفع علائم بعد از غذا کاربرد دارند.
شماره | نام فارسی | نام انگلیسی | نحوه مصرف | عوارض رایج |
|---|---|---|---|---|
۱ | آلژینات سدیم + بی‌کربنات سدیم | Sodium Alginate + Sodium Bicarbonate (Gaviscon) | ۱۰–۲۰ ml یا ۲–۴ قرص جویدنی، بعد از غذا و قبل از خواب | عموماً بی‌خطر؛ احتیاط در بیماران با محدودیت سدیم |
۲ | آلژینات پتاسیم | Potassium Alginate (Gaviscon Advance) | ۱۰ ml یا ۲ قرص بعد از غذا | مشابه؛ سدیم کمتری دارد |
۳. مسدودکننده H2 Receptor Antagonists یا کاهنده تولید اسید
این نوع داروها با مهار گیرنده‌های هیستامین نوع ۲ در معده، تولید اسید را کمتر می‌کنند. داروی شناخته‌شده این گروه، فاموتیدین است. تفاوت این گروه با آنتی‌اسیدها آنست که آنتی‌اسیدها، اسید موجود در معده را موقتا خنثی می‌کنند؛ اما داروهای H2 blocker، منبع ترشح اسید را کاهش میدهند.
شماره | نام فارسی | نام انگلیسی | نحوه مصرف | عوارض رایج |
|---|---|---|---|---|
۱ | فاموتیدین | Famotidine | ۲۰–۴۰ mg، یک یا دو بار در روز | سردرد، سرگیجه، یبوست یا اسهال |
۲ | نیزاتیدین | Nizatidine | ۱۵۰ mg دو بار در روز یا ۳۰۰ mg شب‌هنگام | مشابه فاموتیدین؛ تداخل دارویی کمتر |
۳ | سایمتیدین | Cimetidine | ۴۰۰–۸۰۰ mg دو بار در روز | تداخل دارویی گسترده (از طریق CYP450)؛ در مصرف طولانی: اختلال هورمونی در مردان |
۴ | رانیتیدین | Ranitidine | ـ | از بازار اکثر کشورها خارج شده (آلودگی NDMA) |
داروی رانیتیدین به دلیل وجود ناخالصی سرطان‌زای NDMA از سال ۲۰۲۰ در ایران و بسیاری از کشورها از بازار جمع‌آوری شده و مصرف آن به‌طور کامل منسوخ است.
۴. مهارکننده پمپ پروتون (PPIs : Proton Pump Inhibitors)
این داروها تولید اسید معده را کاهش میدهند و وقتی التهاب مری وجود دارد، نقش مهمی در درمان دارند. بهترین اثر درمانی زمانیست که ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از غذا این قرص‌ها را مصرف کنید.
شماره | نام فارسی | نام انگلیسی | نحوه مصرف | عوارض رایج |
|---|---|---|---|---|
۱ | امپرازول | Omeprazole | روزانه ۲۰ تا ۴۰ میلی‌گرم، نیم تا یک ساعت پیش از غذا | سردرد، تهوع؛ در مصرف طولانی: کمبود B12 و منیزیم، ضعف استخوان |
۲ | پنتوپرازول | Pantoprazole | روزانه ۲۰ تا ۴۰ میلی‌گرم، نیم تا یک ساعت پیش از غذا | مشابه امپرازول؛ تداخل دارویی کمتر |
۳ | اسومپرازول | Esomeprazole | روزانه ۲۰ تا ۴۰ میلی‌گرم، نیم تا یک ساعت پیش از غذا | مشابه امپرازول |
۴ | لانزوپرازول | Lansoprazole | روزانه ۱۵ تا ۳۰ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | مشابه امپرازول |
۵ | رابپرازول | Rabeprazole | روزانه ۲۰ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | متابولیسم کمتر وابسته به CYP2C19؛ تداخل دارویی کمتر |
۶ | دکس‌لانزوپرازول | Dexlansoprazole | روزانه ۳۰ تا ۶۰ میلی‌گرم، بدون نیاز به مصرف قبل از غذا | مشابه سایر PPIها؛ فرمول دو مرحله‌ای (dual-release) |
۵. پروکینتیک‌ها (Prokinetics)
داروهایی هستند که حرکات انقباضی معده و روده را تقویت، سرعت تخلیه معده را بالا می‌برند تا محتوای معده سریع‌تر به طرف روده حرکت کرده تا فرصت برگشت اسید به مری کم گردد. این داروها رفلاکس را مستقیماً مهار نکرده، بلکه با بهبود تخلیه معده، علت زمینه‌ای را کاهش میدهند و معمولاً بعنوان کمک درمان در کنار قرص PPI یا آنتی‌اسیدها بکار می‌روند؛ مخصوصا وقتی نفخ، احساس پری معده یا تأخیر در تخلیه (مثل گاستروپارزیس) همراه رفلاکس وجود دارد. نمونه‌های شناخته‌شده این دسته داروها شامل متوکلوپرامید، دومپریدون، موساپرید و ایتوپراید است که عوارضی مثل خواب‌آلودگی، بی‌قراری یا هنگام استفاده طولانی سبب اختلال حرکتی (تاردیو دیسکینزی) می‌شوند؛ به همین دلیل مصرفشان باید کوتاه‌مدت و تحت نظر پزشک باشد.
شماره | نام فارسی | نام انگلیسی | نحوه مصرف | عوارض رایج |
|---|---|---|---|---|
۱ | متوکلوپرامید | Metoclopramide | روزانه ۳ تا ۴ بار، هر بار ۱۰ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | خواب‌آلودگی، بی‌قراری، در مصرف طولانی: تاردیو دیسکینزی |
۲ | دومپریدون | Domperidone | روزانه ۳ بار، هر بار ۱۰ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | سردرد، خشکی دهان؛ احتیاط در بیماران قلبی (اثر بر QT) |
۳ | موساپراید | Mosapride | روزانه ۳ بار، هر بار ۵ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | تهوع، اسهال، سردرد؛ تداخل دارویی کمتر از متوکلوپرامید |
۴ | ایتوپراید | Itopride | روزانه ۳ بار، هر بار ۵۰ میلی‌گرم، نیم ساعت پیش از غذا | شکم‌درد، سردرد؛ عوارض عصبی نادرتر از متوکلوپرامید |
داروهای انتی رفلاکس کودکان و نوزادان
بر اساس AAP و ESPGHAN 2018: فقط طبق نظر پزشک و شامل تغییرات تغذیه‌ای (غلیظ کردن شیر، وضعیت فیزیکی طفل مثل نشستن بعد از شیر خوردن) قدم‌های ضروری است.
شماره | دارو | رده سنی تأیید‌شده | نکته |
|---|---|---|---|
۱ | آنتی‌اسید گاویسکون (شربت یا قرص)(Gaviscon Infant) | از بدو تولد | خط اول غیردارویی |
۲ | رانیتیدین | حذف شده (ممنوعیت جهانی بعلت سرطان‌زایی) (FDA 2020) | — |
۳ | فاموتیدین | کودکان بالای ۱ سال | H2 Blocker |
۴ | امپرازول / لانسوپرازول | بالای ۱ سال | PPI خط دوم |
۵ | اِزومپرازول | بالای ۱ سال | — |
۶ | متوکلوپرامید | با احتیاط، کوتاه‌مدت | خطر تاردیو دیسکینزی |
تاردیو دیسکینزی (Tardive Dyskinesia) یک عارضه عصبی است که از مصرف طولانی‌مدت داروهای مسدودکننده دوپامین، مانند «متوکلوپرامید» ایجاد می‌شود.
علائم: حرکات غیرارادی و تکراری، معمولاً در صورت و دهان: چرخش یا بیرون زدن زبان – جویدن یا چمباتمه زدن لب‌ها – پلک زدن سریع
علائم شدیدتر: حرکات دست و تنه
چرا اتفاق می‌افتد؟ متوکلوپرامید گیرنده‌های دوپامین را در مغز بلوکه می‌کند. بنابراین مصرف بیش از ۱۲ هفته باعث حساسیت بیش از حد این گیرنده‌ها شده و در نتیجه حرکات غیرارادی ظاهر می‌گردند.
نکته مهم: در بسیاری از موارد این حرکات برگشت‌ناپذیر هستند، حتی بعد از قطع دارو. به همین دلیل FDA مصرف متوکلوپرامید را به حداکثر ۱۲ هفته محدود کرده است.
بطور کلی برای جستجوی منابع علمی و دارویی مرتبط با درمان رفلاکس، اصطلاح رسمی:
Anti-reflux medications یا (Gastroesophageal Reflux Disease) GERD pharmacotherapy
در منابع اروپایی گاهی GORD (Gastro-Oesophageal Reflux Disease) نوشته می‌شود.
اصطلاح دارویی | کاربرد | |
|---|---|---|
۱ | Acid reflux pill | عمومی‌ترین اصطلاح عامیانه |
۲ | Heartburn pill / tablet | در داروخانه‌های آمریکا و انگلیس |
۳ | Stomach acid pill | در مکالمات روزمره |
۴ | Acid blocker | برای H2 Blocker و PPI |
۵ | Acid reducer | روی بسته‌بندی داروهای OTC مثل Pepcid و Prilosec |
۶ | Tummy pill | عامیانه غیررسمی (بیشتر در بریتانیا) |
در بسته‌بندی داروهای OTC (بدون نسخه) آمریکایی، روی قوطی معمولاً نوشته می‌شود:
“Acid Reducer” (مثل Pepcid AC, Zantac 360)
“Acid Controller” (مثل Prilosec OTC)
معرفی قرص گاسترودین دینه؛ رویکرد درمانی چندجانبه برای معده
گاسترودین دینه فرآورده‌ای برای کمک به مشکلات التهابی و ناراحتی‌های معده و سایر بخشهای دستگاه گوارش می‌باشد که چند ماده با عملکردهای مکمل را در کنار یکدیگر قرار داده است.
بر اساس بروشور، هر قرص گاسترودین دینه حاوی ۴۵۰ میلی‌گرم عصاره ریشه شیرین‌بیان بوده که بر مبنای حداکثر ۱۸ میلی‌گرم گلیسیریزیک اسید در هر قرص استاندارد شده‌اند. همچنین در فرمولاسیون از عصاره کالاندولا، ریشه ختمی و کربنات کلسیم استفاده شده است.
فواید ریشه‌شیرین‌بیان برای درمان رفلاکس
قرص گاسترودین فقط روی اسید معده تمرکز نمی‌کند؛ همزمان به خنثی شدن اسید، محافظت از مخاط و کاهش تحریک و التهاب کمک مینماید.
مزیت‌های قرص گاسترودین دینه چیست؟
- مزیت اول: کمک به کنترل اثر اسید
کربنات کلسیم بخشی از اسید موجود در معده را خنثی و به کاهش ناراحتی ناشی از اسید کمک مینماید.
- مزیت دوم: حمایت از سد مخاطی معده
شیرین‌بیان از مکانیسم‌های محافظتی مخاط معده حمایت و مقاومت را در برابر عوامل تحریک‌کننده افزایش میدهد.
- مزیت سوم: کمک به کاهش التهاب
ترکیبات فلاونوئیدی موجود در شیرین‌بیان و کالاندولا از مسیرهای ضدالتهابی به کاهش تحریک مخاط کمک خواهند کرد.
- مزیت چهارم: پوشاندن و آرام کردن مخاط
موسیلاژ موجود در ختمی اثر پوشاننده و محافظ روی مخاط دارد.
آیا مصرف طولانی‌مدت داروهای ضداسید همیشه لازم است؟
خیر – درمان باید متناسب با شدت و علت بیماری باشد. معمولا یک دوره درمان کوتاه کافیست ولی بعضی افراد به درمان طولانی‌تری نیاز دارند. اصل مهم آنست که دارو با اندیکاسیون مشخص و در کمترین دوز مؤثر استفاده شود: مصرف طولانی‌مدت و خودسرانه – قطع خودسرانه دارویی که بیمار واقعاً به آن نیاز دارد – هیچ کدام روش درستی نیستند.
محافظت از مخاط معده؛ بخش نادیده گرفته شده درمان رفلاکس
معده هر روز اسید تولید می‌کند، اما خودش را هضم نمی‌کند؛ چرا؟ چون سطح داخلی آن دارای یک سد دفاعی طبیعی شامل موکوس، بی‌کربنات، خون‌رسانی مناسب و سلول‌های سالم مخاطی است.
این سد را شبیه یک لایه محافظ تصور کنید که بین اسید و سلول‌های معده قرار گرفته است. بنابراین در مشکلات گوارشی هم قدرت عامل آسیب‌رسان مثل اسید و هم قدرت سد دفاعی مخاط اهمیت دارند.
درمان رفلاکس فقط قرص نیست
- دو تا سه ساعت بعد از خوردن غذا، دراز نکشید.
- وعده‌های غذایی بسیار حجیم را محدود کنید.
- اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن کمک‌کننده است.
- در رفلاکس شبانه، ارتفاع قسمت بالایی تخت را بیشتر کنید تا نیمه فوقانی بدن از حالت افقی خارج شود.
- سیگار کشیدن را کنار بگذارید.
- محرک‌های غذایی شخصی خود را پیدا کرده و از آنها اجتناب نمایید.
داخل معده را شبیه یک لایه محافظ تصور کنید که بین اسید و سلول‌های معده قرار گرفته است. بنابراین در مشکلات گوارشی هم قدرت عامل آسیب‌رسان مثل اسید و هم قدرت سد دفاعی بافت مخاط اهمیت دارند.
گاهی همین تغییرهای ساده نیاز به درمان علامتی رفلاکس را کمتر خواهند کرد.
درمان گیاهی رفلاکس؛ چه مزایایی دارد؟
استفاده از گیاهان دارویی برای درمان مشکلات گوارشی سابقه طولانی دارد. اما گیاه درمانی به معنی ضعیف بودن یا بی‌عارضه بودن این فرآورده‌ها نیست. گیاهان دارویی نیز حاوی ترکیبات فعال هستند و باید بر اساس شواهد، مقدار مصرف و محدودیت‌های مشخص استفاده شوند.
در مشکلات گوارشی، ترکیبات گیاهی از سه مسیر مورد توجه‌اند:
- حمایت از سد مخاطی معده
- کمک به کاهش التهاب
- ایجاد اثر پوشاننده و آرام‌کننده روی مخاط
از بین گیاهانی که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته‌اند، شیرین‌بیان، کالاندولا (گل همیشه بهار) و ختمی اهمیت ویژه‌ای دارند.
ریشه شیرین‌بیان؛ حفظ و بازیابی بافت معده
شیرین‌بیان یا Glycyrrhiza glabra یکی از شناخته‌شده‌ترین گیاهان مورد استفاده در فرآورده‌های گوارشی است. ریشه شیرین‌بیان حاوی ترکیبات مختلفی از جمله فلاونوئیدها، ساپونین‌ها و ترکیبات مرتبط با گلیسیریزین است.حمایت از سد دفاعی مخاطبرخی ترکیبات شیرین‌بیان می‌توانند از مکانیسم‌های طبیعی دفاع مخاط معده حمایت کنند. حفظ لایه مخاطی اهمیت دارد، چون این لایه مانند یک سپر بین دیواره معده و محیط اسیدی عمل می‌کند.کمک به خون‌رسانی مخاطخون‌رسانی مناسب برای حفظ سلامت و ترمیم مخاط اهمیت دارد؛ زیرا اکسیژن و مواد مورد نیاز سلول‌ها را تأمین می‌کند.کمک به کاهش التهابفلاونوئیدهای شیرین‌بیان دارای خواص ضدالتهابی هستند و در کاهش تحریک و التهاب مخاط نقش حمایتی دارند.مزیت شیرین‌بیان را این‌گونه خلاصه می‌کنیم: فقط اسید را نبینید؛ باید از دیواره‌ای که هر روز با اسید روبه‌روست هم مراقبت کنید.شیرین‌بیان و هلیکوباکتر پیلوریبعضی مطالعات اثرات ترکیبات شیرین‌بیان را بر H. pylori بررسی کرده‌اند و برای آن نقش کمکی مطرح شده است. با این حال، شیرین‌بیان نباید جایگزین درمان استاندارد عفونت هلیکوباکتر شود. اگر H. pylori در فرد تأیید شده باشد، درمان اختصاصی طبق رژیم درمانی مناسب همچنان اهمیت دارد.نکته مهم درباره شیرین‌بیان و فشار خونیکی از ترکیبات شیرین‌بیان، گلیسیریزیک اسید است. اگر مقدار زیادی از این ترکیب برای مدت طولانی دریافت شود، در بدن مصرف‌کننده باعث احتباس سدیم و آب، کاهش پتاسیم و افزایش فشار خون می‌شود.بنابراین در یک فرآورده استاندارد، فقط اینکه «شیرین‌بیان دارد» مهم نیست؛ مقدار گلیسیریزیک اسید هم اهمیت دارد. این موضوع یکی از نقاط تمایز مهم یک فرآورده دارویی استاندارد با مصرف آزاد و نامشخص شیرین‌بیان (مثلا از عطاری) می‌باشد.کالاندولا؛ کمک به کنترل التهاب
کالاندولا یا گل همیشه‌بهار (Calendula officinalis) حاوی فلاونوئیدها و ترکیبات گیاهی دیگری بوده که اثرات ضدالتهابی آنها اثبات شده است. در دستگاه گوارش، وجود التهاب سبب حساس‌تر شدن مخاط و افزایش ناراحتی می‌گردد.بنابراین حضور کالاندولا در یک فرآورده گوارشی از این زاویه اهمیت دارد: کمک به کاهش پاسخ التهابی و حمایت از مخاط تحریک‌شده معده.ختمی؛ یک لایه نرم و محافظ برای مخاط
ریشه ختمی یا Althaea officinalis حاوی مقدار قابل‌توجهی موسیلاژ است. موسیلاژها پس از تماس با آب حالت ژل‌مانند پیدا می‌کنند و روی مخاط یک پوشش نرم ایجاد خواهند کرد. به زبان ساده، ختمی مانند یک لایه آرام و پوشاننده روی مخاط تحریک‌شده را گرفته و به محافظت، کاهش تحریک و آرام شدن بافت حساس کمک میکندکربنات کلسیم؛ وقتی نیاز داریم اسید موجود را هم خنثی کنیم
کربنات کلسیم گیاه نیست، اما در کنار ترکیبات گیاهی نقش تعیین‌کننده مهمی دارد. کربنات کلسیم یک آنتی‌اسید است و بخشی از اسید موجود در معده را خنثی می‌کند؛ بنابراین در کاهش سوزش و ناراحتی ناشی از اسید موثر است.
چرا کنار هم قرار گرفتن چند ترکیب در قرص برای درمان رفلاکس اهمیت دارد؟
در اغلب ناراحتی‌های گوارشی فقط یک عامل مطرح نیست؛ مثلا شاید همزمان محیط اسیدی باعث ناراحتی شده – که مخاط تحریک یافته – التهاب نیز بوجود می‌آید. پس سد طبیعی محافظ معده به حمایت بیشتری نیاز دارد. استفاده از فرمول درمانی چندجزئی بجای تمرکز بر یک مکانیسم، به سلامت دستگاه گوارش از چند مسیر متوارن، کمک خواهد کرد.
شیرین‌بیان موجود در قرص گاسترودین دینه، یک عصاره با مقدار نامشخص نیست؛ بلکه میزان «گلیسیریزیک اسید» آن کنترل و استاندارد شده است.
تفاوت مهم قرص گاسترودین دینه با سایر داروهای مشابه رفلاکس: شیرین‌بیان استانداردشده
یکی از نکات مهم فرمولاسیون گاسترودین، استانداردسازی عصاره شیرین‌بیان است. هر قرص حاوی ۴۵۰ میلی‌گرم عصاره ریشه شیرین‌بیان است که میزان گلیسیریزیک اسید آن بر اساس بروشور محصول حداکثر ۱۸ میلی‌گرم در هر قرص استاندارد شده است.
این موضوع اهمیت دارد؛ زیرا گلیسیریزیک اسید همان ترکیبی است که مصرف زیاد یا طولانی‌مدت آن در بعضی افراد باعث افزایش فشار خون و کاهش پتاسیم می‌شود.
بنابراین تفاوت مهم یک فرآورده دارویی استاندارد با مصرف آزاد شیرین‌بیان آنست که در گاسترودین، مقدار این ترکیب مشخص و کنترل‌شده است. این ویژگی امکان استفاده از فواید گوارشی عصاره شیرین‌بیان را در یک فرمولاسیون استاندارد با مقدار مشخص ماده مؤثره فراهم می‌کند.
البته استاندارد بودن به معنای حذف کامل محدودیت‌ها نیست. طبق بروشور گاسترودین، افراد مبتلا به فشار خون باید مصرف را با نظر پزشک و همراه با کنترل فشار خون انجام دهند.
آیا قرص گاسترودین فقط برای رفلاکس است؟
خیر – بر اساس بروشور محصول، گاسترودین در شرایط مختلفی که مخاط معده و دستگاه گوارش دچار تحریک یا التهاب می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از جمله کمک به درمان گاستریت و زخم‌های معده و دوازدهه و محافظت از مخاط در برابر برخی عوامل آسیب‌رسان.
از این رو، نقش قرص گاسترودین را بهتر است گسترده‌تر از «قرص ترش کردن» ببینیم: فرآورده‌ای چندجزئی بمنظور کمک به کنترل اسید و حمایت از مخاط دستگاه گوارش.
چه کسانی باید در مصرف گاسترودین احتیاط کنند؟
بعلت وجود شیرین‌بیان در این محصول، رعایت دستور مصرف مهم است. طبق بروشور دارو، در شرایط زیر باید احتیاط کنید:
- فشار خون بالا
- بیماری‌های کلیوی یا کبدی
- پتاسیم خون پایین
- مصرف بعضی داروهای قلبی یا مدر
- مصرف طولانی فرآورده
- دوران بارداری و شیردهی : مصرف گاسترودین، ممنوع می‌باشد.
گیاهی بودن ترکیبات داروها بمعنی امکان مصرف نامحدود نیست.
رفلاکس فقط داستان «اسید معده زیاد» نیست. در ایجاد علائم، چند عامل دخیل هستند: برگشت محتویات معده، اسید، التهاب و میزان مقاومت سد مخاطی دستگاه گوارش. به همین دلیل، درمان نیز چند مسیر موازی نیاز دارد: از اصلاح سبک زندگی و کاهش یا خنثی کردن اسید گرفته تا حمایت از مخاط.
ترکیبات طبیعی ریشه شیرین‌بیان، کالاندولا و ختمی هرکدام از زوایای متنوعی بمنظور حمایت از مخاط دستگاه گوارش مورد توجه هستند و کربنات کلسیم نیز با خاصیت آنتی‌اسیدی خود به خنثی شدن اسید کمک مینماید.
قرص گاسترودین دینه همه این ترکیبات را در یک فرمول چندجزئی کنار هم قرار داده است: با هدف کمک به کاهش اثر اسید، محافظت از مخاط، کاهش تحریک و حمایت از سلامت معده و دستگاه گوارش.
ویژگی مهم این فرمول، استفاده از عصاره استانداردشده شیرین‌بیان با حداکثر ۱۸ میلی‌گرم گلیسیریزیک اسید در هر قرص گاسترودین است؛ یعنی مقدار مهم‌ترین ترکیب مرتبط با عوارض مصرف زیاد شیرین‌بیان، مشخص و کنترل‌شده است.
چه زمانی داروی بدون نسخه برای عارضه رفلاکس، خطرناک است؟
اگر فردی بمنظور کنترل رفلاکس مجبور است در دوره بلندمدت، داروهای رفلاکس را مصرف نماید، حتما علت تکرار علائم توسط پزشک متخصص (با از انجام آزمایشات) بررسی گردد.
- مشکل یا درد هنگام بلع
- احساس گیر کردن غذا
- کاهش وزن بدون دلیل
- استفراغ مکرر
- استفراغ خونی
- مدفوع سیاه
- کم‌خونی
- درد غیرمعمول قفسه سینه
- علائم شدید یا طولانی‌مدت
برای مشاوره آنلاین یا تلفنی با «پزشکان گوارش و کبد» روی لینک‌های زیر کلیک کنید:
کنترل اصولی رفلاکس معده فقط به خاموش کردن موقت سوزش محدود نمی‌شود؛ باید هم عامل تحریک‌کننده را مدیریت کنید و هم از بافت مخاطی محافظ معده مراقبت نمایید.
هشدار پزشکی — پیش از مصرف قرص‌های رفلاکس بدانید:
قرص‌های رفلاکس جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیستند. مصرف خودسرانه این داروها — حتی انواع بدون نسخه (OTC) — برای گروه‌های زیر بدون تأیید مستقیم پزشک ممنوع است:
گروه‌های در معرض خطر:
- زنان باردار، مادران شیرده و کودکان زیر ۱۲ سال
- بیماران کلیوی یا کبدی، حتی در مصرف کوتاه‌مدت
- مبتلایان به پوکی استخوان (مصرف طولانی PPI خطر شکستگی استخوان دارد)
- مصرف‌کنندگان رقیق‌کننده خون، کلوپیدوگرل یا داروهای ضدانعقاد
- بیماران با سابقه پولیپ معده یا نئوپلازی گوارشی
- افراد دیابتی یا مبتلا به اختلالات الکترولیتی (منیزیم، B12)
- نوجوانان و افراد زیر ۱۸ سال بدون نسخه متخصص
نکات مهم دارویی:
مصرف PPIها بیش از ۱۴ روز بدون نسخه توصیه نمی‌شود؛ استفاده طولانی‌مدت با کمبود منیزیم، کمبود ویتامین B12، افزایش خطر عفونت‌های روده‌ای (C. difficile) و پوکی استخوان مرتبط است. در صورت بروز اشکال در بلع، استفراغ خونی، دفع روده‌ای نامناسب یا کاهش وزن ناگهانی مصرف را قطع و فوری به پزشک مراجعه کنید.
مجله سلامتی دینه
بلاگ دینه با هدف انتشار اطلاعات مفید برای مخاطبان و بمنظور شناخت انواع بیماری‌ها، روش‌های حفظ سلامت و کاربرد فرآورده‌های گیاهی، ایجاد گردیده است. محتوای این بخش با هدف افزایش آگاهی عمومی، ارائه اطلاعات کاربردی و کمک به استفاده آگاهانه‌تر از فرآورده‌های دارویی منتشر می‌گردد. «مجتمع صنایع دینه ایران»، اولین تولیدکننده داروهای گیاهی در کشور بوده که فعالیت خود را از سال ۱۳۵۹ با هدف توسعه علمی و استانداردسازی فرآورده‌های گیاهی آغاز کرد. دینه با تکیه بر دانش تخصصی، فناوری روز و تجربه چندین دهه در صنعت داروسازی، از شرکت‌های پیشگام در کشت و فرآوری گیاهان دارویی، استخراج، استانداردسازی عصاره‌ها، تولید فرآورده‌های دارویی و مکمل می‌باشد. مجتمع صنایع دینه ایران همچنین دارای زیرساخت‌های تحقیق و توسعه، تولید، کنترل و تضمین کیفیت و پشتیبانی علمی است و کارخانه ما در قزوین با خطوط تولید قرص، گرانول، پودر، فرآورده‌های نیمه‌جامد و مایعات فعالیت می‌کند.
6 دیدگاه دربارهٔ «قرص رفلاکس معده»
باکلوفن برای رفلاکس نوزاد
شواهد درباره Baclofen بعنوان آنتی رفلاکس محدود بوده و داده‌های ایمنی کافی در اطفال ندارد. مطالعه‌ای توسط Omari et al. (2006) کاهش TLESRs را در نوزاد نشان داد، اما به دلیل عوارض CNS (آپنه، هیپوتونی) و فقدان تأییدیه رگولاتوری، توصیه نمی‌شود و فقط در موارد استثنایی تحت نظر پزشک متخصص مطرح است.
قرص باکلوفن (Baclofen) یکی از داروهای شل‌کننده عضلات است (با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی). اسفنکتر تحتانی مری (LES) نیز یک عضله حلقوی است که با شل شدن ناگهانی و گذرا (TLESR) اجازه میدهد اسید به بالا برود. این شل‌شدن‌های گذرا توسط سیستم عصبی کنترل می‌شوند، نه فقط فشار مکانیکی (باکلوفن بعنوان آگونیست GABA-B). همان مکانیزمی که در اسپاسم عضلانی کار می‌کند — کاهش سیگنال‌های تحریکی عصبی — اینجا هم به نفع بیمار رفلاکسی عمل خواهد کرد (فقط هدف عضله دیگری است). عوارض: چون روی CNS اثر می‌گذارد، خواب‌آلودگی و ضعف عضلانی سیستمیک ایجاد خواهد کرد. بنابراین این دارو مناسب اطفال بمنظور درمان رفلاکس نیست.
نکسیوم (Esomeprazole) برای رفلاکس نوزاد
مطالعات کنترل‌شده نشان میدهند قرص‌های PPI در نوزادان کمتر از ۱ سال اثربخشی بالینی ثابت‌شده‌ای در GER فیزیولوژیک ندارند. FDA اِزومپرازول را برای نوزادان زیر ۱ ماه تأیید نکرده. در نوزادان ۱ تا ۱۱ ماه فقط در GERD واقعی با آسیب مری ممکن است تجویز شود، نه رگورژیتاسیون معمولی.
منبع: Cochrane Review 2014 / NASPGHAN-ESPGHAN Guideline 2018
سوالات متداول درباره قرص آنتی رفلاکس :
۱- قرص دمیترون برای رفلاکس معده
۲- قرص رانیتیدین برای رفلاکس معده
۳- قرص باکلوفن رفلاکس معده
۴-قرص جوشان ویتامین c برای رفلاکس معده
۵- قرص نعناع برای رفلاکس معده
۶- قرص دایجستیو برای رفلاکس معده
۷- قرص اهن و رفلاکس معده
۸- قرص رفلاکس معده کودکان
۹- قرص نکسیوم برای رفلاکس نوزاد
۱۰- قرص باکلوفن برای رفلاکس نوزاد
۱. دمیترون (Dolasetron / Dolasetron Mesylate)
دمیترون یک آنتاگونیست ۵-HT3 است و برای تهوع ناشی از شیمی‌درمانی یا جراحی تأیید شده، نه رفلاکس معده. هیچ شواهد بالینی معتبری از استفاده آن در GERD وجود ندارد. احتمالاً منظور سوال‌کننده دومپریدون است که در جدول ۵ دسته دارویی مقاله بالا آمده است.
۲. رانیتیدین (Ranitidine / Zantac)
رانیتیدین یک H2 Blocker بود و سال‌ها برای GERD استفاده می‌شد. اما در سال ۲۰۲۰، FDA به دلیل آلودگی به NDMA (نیتروزامین احتمالاً سرطان‌زا) تمام محصولات حاوی رانیتیدین را از بازار فراخواند. جایگزین‌های H2 Blocker مثل فاموتیدین همچنان مجاز و موجودند.
منبع: FDA Safety Communication, April 2020
۳. باکلوفن (Baclofen) برای رفلاکس بزرگسال
باکلوفن یک GABA-B agonist است که از طریق کاهش relaxationهای گذرای اسفنکتر تحتانی مری (TLESRs) عمل می‌کند. در مقاومت به PPI و رفلاکس غیراسیدی مطرح است. دوز معمول ۵ تا ۲۰ میلی‌گرم سه بار در روز. عوارض: خواب‌آلودگی، سرگیجه، ضعف عضلانی. خط دوم درمان محسوب می‌شود، نه اول.
منبع: ACG Clinical Guideline 2022 / UpToDate
۴. قرص جوشان ویتامین C برای رفلاکس
ویتامین C (اسید اسکوربیک) اسیدی است و می‌تواند علائم رفلاکس را تشدید کند. شکل جوشان آن معمولاً pH پایینی دارد. توصیه در بیماران GERD: در صورت نیاز به ویتامین C، از فرم‌های بافر شده (Calcium Ascorbate یا Ester-C) استفاده شود. هیچ شواهدی از مفید بودن آن در GERD وجود ندارد.
۵. قرص نعناع (Peppermint) برای رفلاکس
نعناع حاوی منتول است که اسفنکتر تحتانی مری را شل می‌کند و رفلاکس را بدتر می‌کند. در دستورالعمل‌های ACG و BNF از مصرف آن در GERD پرهیز داده می‌شود. (در IBS مفید است، نه رفلاکس.)
۶. قرص دایجستیو (Digestive enzymes)
آنزیم‌های گوارشی (آمیلاز، لیپاز، پروتئاز) برای سوءهاضمه کارکردی و نارسایی پانکراس مطرح‌اند. شواهد کافی برای درمان GERD وجود ندارد. ممکن است به‌عنوان مکمل در کنار PPI مطرح شوند اما درمان اصلی رفلاکس نیستند.
۷. قرص آهن و رفلاکس
مکمل آهن خوراکی (Iron sulfate / fumarate / gluconate) می‌تواند تحریک‌کننده مخاط معده باشد و سوزش و ناراحتی گوارشی ایجاد کند. مصرف همزمان با PPI می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد زیرا اسید معده برای تبدیل Fe³⁺ به Fe²⁺ لازم است. راه‌حل: مصرف آهن با آب‌لیمو (ویتامین C بافر شده)، جدا از PPI، و ترجیحاً فرم‌های کمتر تحریک‌کننده مثل Iron bisglycinate.۱