دل درد به چند نوع تقسیمبندی میشود؟
- دردهای کمخطر و مرسوم شکمی
- سندرم روده تحریکپذیر Irritable bowel syndrome (IBS)
- یبوست (Constipation)
- گرفتگی عضلات شکم (Cramp)
- اسهال (Diarrhea)
- سنگ کیسه صفرا ( cholelithiasisیا gallstone )
- نفخ و سوء هاضمه (Indigestion & Bloating)
- زخم معده (Peptic ulcer disease)
- آپاندیسیت (Appendicitis)
- دیورتیکولیت (Diverticulitis)
Stomach pain - abdomen - Belly ache - Abdominal cramps - Bellyache - Stomachache
دل پیچه (دلدرد) چیست؟
دل درد به هر نوع احساس ناراحتی در هر نقطهای از ناحیه شکم است؛ یعنی از بین دندهها تا لگن. معمولاً درد شکمی را بعنوان “درد معده” یا “اسپاسم شکم” هم میشناسیم، اما دل درد میتواند از اندامهای دیگری غیر از معده نیز ناشی شود.
دل درد و دلپیچه (یا کولیک) با هم تفاوت دارند، اگرچه ممکن است گاهی با هم اشتباه گرفته شوند.
تفاوتهای اصلی دلدرد با دلپیچه بزرگسالان:
1. دل درد:
- تعریف: درد یا ناراحتی کلی در ناحیه شکم.
- علتها:
- سوءهاضمه
- عفونتهای گوارشی (مانند مسمومیت غذایی)
- التهاب اندامهای داخلی (مانند آپاندیسیت یا التهاب معده)
- گاز یا نفخ
- مشکلات مرتبط با کبد، کیسه صفرا یا کلیه
- ویژگیها:
- ممکن است ثابت یا متغیر باشد.
- شدت و مدت درد متفاوت است.
- معمولاً احساس فشار یا تیر کشیدن به همراه ندارد.
2. دلپیچه (کولیک):
- تعریف: درد یا انقباضات متناوب و شدید در ناحیه شکم.
- علتها:
- تجمع گاز در روده
- اسپاسم یا گرفتگی عضلات روده
- انسداد روده
- کولیک یا قولنج در بزرگسالان
- کولیک در نوزادان (دلپیچه شدید و گریه نوزادان بدون علت مشخص)
- ویژگیها:
- حالت موجی ظاهر میشود (دورههای کوتاهمدت و شدید).
- معمولاً با احساس نیاز به دفع گاز یا مدفوع همراه است.
- ممکن است با صداهای شکمی (غرغر شکم) همراه باشد.
چگونه دل درد را از دل پیچه تشخیص دهیم؟
- اگر درد ثابت و مداوم باشد، احتمالاً دل درد است.
- اگر درد به صورت دورهای و همراه با انقباض باشد، احتمالاً دلپیچه است.
درمان و مدیریت:
- دل درد: اغلب با اصلاح رژیم غذایی، استراحت یا مصرف داروهای خاص مانند آنتیاسیدها یا ضد التهاب بهبود مییابد.
- دلپیچه: معمولاً با مصرف داروهای ضد اسپاسم گرایپ واتر یا درمان خانگی دمنوش رفع نفخ مثل نعناع مفید است.
ولی اگر علائم شدید یا طولانیمدت باشند، حتما به پزشک مراجعه و خود درمانی نکنید.
شکم شما محل قرارگیری ارگانهای مختلفی است از جمله:
- معده
- کبد
- کیسه صفرا
- پانکراس
- روده کوچک
- روده بزرگ
اینها همه ارگانهای سیستم گوارشی (digestive system) هستند. اما درد ممکن است از دیواره شکم (outer shell abdomen : پوست و عضلاتی که لایه بیرونی شکم را تشکیل میدهند) نیز ایجاد شود. همچنین، گاهی اوقات دردی که در شکم احساس میشود ممکن است از نواحی دیگر بدن مانند قفسه سینه، لگن یا پشت باشد ولی درد شکم میتواند به اشکال مختلفی بروز کند و نشانههای مختلفی داشته باشد.
دل درد ممکن است به شکلهای زیر احساس گردد:
- خفیف یا شدید
- کند یا تیز
- سوزشدار یا دردناک
- کرامپی یا کولیکی (Crampy – colicky)
- مداوم یا متناوب
- موضعی (در یک نقطه خاص) یا عمومی (در سراسر شکم)
دل درد یک علامت و نشانه ذهنی است که تنها شما میتوانید آنرا بدقت توصیف کنید و پزشک نمیتواند همه علائم را حدس بزند؛ چیزی که شما میگویید، پایه تشخیص دکتر خواهد بود. پس با دقت فکر کرده و تمام نشانهها و حسهایتان را شرح دهید.
دل درد چقدر شایع است؟
تقریباً همه افراد در طول زندگی خود در مقاطعی از زمان دل درد را تجربه میکنند. معمولاً این اسپاسمها جدی نیستند و خود به خود برطرف میشوند. با این حال، این دردها میتوانند نشانهای از بیماریهای جدی یا حتی یک وضعیت اورژانسی باشند. شکمدرد از علل ۵ درصدی مراجعههای اورژانسی به بیمارستانهاست.
مهمترین علتهای ایجاد دلدرد یا دلپیچه چیست؟
عوامل ایجاد شکمدرد به دو حالت عوامل مرسوم و عوامل بحرانی تقسیمبندی میگردد و بطور کلی میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود: ممکن است مربوط به گوارش، آسیب بدنی، استرس، عفونت یا بیماریهای پنهانی باشد. درد ممکن است از یک ارگان داخلی یا از عضلات و پوست دیواره شکم منشاء گیرد. همچنین، ممکن است درد از جایی دیگر در بدن گسترش یافته باشد. پزشک شما با پرسیدن سوالات دقیق درباره نوع و محل دل درد، سعی خواهد کرد علت آنرا تشخیص دهد. شدت درد همیشه نشانهای از جدی بودن مشکل نیست. برخی شرایط موقت ممکن است دلدرد شدیدی ایجاد کنند و برخی شرایط خطرناکتر ممکن است با درد خفیف همراه باشند.
انواع مختلف دل درد چیست؟
چون شکم شما محل قرارگیری ارگانهای مختلف است، متخصص گوارش، نوع درد شما را با توجه به ناحیهای که احساس میکنید، محدود مینماید؛ معمولاً پزشکان شکم را به چهار قسمت تقسیم و از شما میپرسند که درد شما در کدام ناحیه است:
- قسمت بالایی / قسمت پایینی: درد شکم در قسمت بالای شکم بالاتر از ناف قرار دارد و درد در قسمت پایین شکم پایینتر از ناف.
- سمت راست / سمت چپ: خط میانه شکم از استخوان سینه (استرنوم یا جناغ) تا ناف شما امتداد دارد.
موقعیت دلدرد چه چیزی را نشان میدهد؟
موضع دل پیچه در شکم یک سرنخ مهم است، هرچند که تنها عامل نیست و میتواند نشاندهنده ارگانهایی باشد که درگیر شدهاند. برای مثال، درد ناحیه بالای سمت راست شکم ممکن است نشاندهنده مشکلی در کبد یا کیسه صفرا باشد.
با این حال، پزشک شما اطلاعات بیشتری دربارهی نوع درد، دفعات و شدت آن نیاز دارد. این اطلاعات به او کمک میکند تا تشخیص دهد که احتمالاً شما با چه نوع مشکلی روبهرو هستید.
علل مرسوم دلدرد یا دلپیچه
راههای مختلفی برای توصیف درد شکم وجود دارد:
- درد عمومی: این نوع درد در بیش از نیمی از شکم احساس میشود. این نوع درد معمولاً ناشی از ویروس معده، سوءهاضمه یا گاز معده است. اگر درد شدیدتر شود، ممکن است بعلت انسداد روده باشد.
- درد موضعی: این درد فقط در یک ناحیه از شکم احساس میشود و بیشتر نشانه مشکلی در یک اندام خاص مانند آپاندیس، کیسه صفرا یا معده است.
- درد شبیه گرفتگی: این نوع درد معمولاً جدی نیست و اغلب ناشی از گاز و نفخ است و معمولاً با اسهال همراه است. علائم نگرانکننده شامل دردی است که مکرر اتفاق میافتد، بیش از 24 ساعت طول میکشد یا با تب یا خونریزی مقعدی همراه است.
- درد کولیکی: این نوع درد بصورت موجی ظاهر میشود و معمولاً بطور ناگهانی شروع و پایان مییابد و اغلب شدید است. سنگ کلیه و سنگ صفرا از دلایل شایع این نوع درد شکمی هستند.
شرایط مختلفی میتوانند باعث درد شکم شوند. کلید اصلی این است که بدانید چه زمانی باید فوراً مراقبتهای پزشکی دریافت کنید. گاهی اوقات ممکن است تنها نیاز باشد در صورت ادامه یافتن علائم با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی تماس بگیرید.
مطلب مرتبط: دلپیچه نوزادان چیست؟
اکثر موارد دل پیچه موقتی و بیخطر هستند. این دردها ممکن است به گوارش، قاعدگی یا یک عفونت موقت مربوط باشند. برای مثال:
مشکلات گوارشی
درد شکم بعد از خوردن غذا ممکن است بعلت:
- سوء هاضمه
- نفخ و باد شکم
- یبوست
- اسهال
- آلرژیها و عدم تحملهای غذایی
- مسمومیت غذایی
عفونت ارگانها که باعث التهاب موقت میگردد، مانند:
- گاستروانتریت ویروسی (آنفولانزای معده)
- بیماری زخم معده
- رفلاکس اسید مزمن (GERD)
- عفونت دستگاه ادراری (UTI)
- چرخه قاعدگی زنان
اگر بینظمی رحمی دارید، دردهایی مانند:
- درد قاعدگی
- درد هنگام تخمکگذاری
علل بحرانی دلدرد یا دلپیچه
گاهی اوقات درد شکم نشانهای از یک بیماری جدی پزشکی است که نیاز به درمان دارد. درد در مناطق مختلف میتواند نشاندهنده درگیر شدن ارگانهای مختلف باشد. بعنوان مثال:
بالای سمت راست شکم :
این ناحیه مربوط به کبد، کیسه صفرا و مجاری صفرا است. همچنین کلیه راست در پشت این ناحیه قرار دارد. درد در این قسمت ممکن است به مشکلاتی چون:
- هپاتیت (کبدی)
- سنگهای کیسه صفرا
- التهاب کیسه صفرا
- سرطان کبد
- عفونت کلیه
بالای سمت چپ شکم :
این ناحیه مربوط به معده، پانکراس و طحال است. درد در این قسمت ممکن است به مشکلاتی چون:
- پانکراتیت (التهاب پانکراس)
- سرطان پانکراس
- زخم معده
- التهاب طحال
پایین شکم :
درد در این ناحیه معمولاً به مشکلات گوارشی مرتبط است و ممکن است بعلت بیماریهای مختلفی چون:
- سندرم روده تحریکپذیر
- بیماریهای التهابی روده (مانند کرون و کولیت زخمی : Ulcerative colitis)
- سرطان روده بزرگ
پایین شکم سمت چپ :
درد در این ناحیه اغلب با مشکلاتی مانند دیورتیکولوز و دیورتیکولیت مرتبط است.
پایین شکم سمت راست :
درد در این ناحیه ممکن است به آپاندیسیت یا التهاب آپاندیس مربوط باشد.
مروری بر دلدردهای نیازمند مراقبت پزشکی فوری
- آپاندیسیت
- آنوریسم آئورت شکمی (برآمدگی و ضعیف شدن شریان اصلی بدن)
- انسداد روده
- سرطان معده، روده بزرگ و سایر اندامها
- التهاب کیسه صفرا (گاهی همراه سنگ صفرا)
- کاهش جریان خون به رودهها (ایسکمی روده)
- دیورتیکولیت (التهاب و عفونت کولون)
- آندومتریوز
- سوزش معده، سوءهاضمه یا رفلاکس معده
- فتق که در آن روده گیر افتاده یا پیچیده میشود
- بیماریهای التهابی روده (مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو)
- سنگ کلیه
- کشیدگی عضله
- پانکراتیت (التهاب یا عفونت لوزالمعده)
- بیماری التهابی لگن (PID)
- کیست تخمدان پارهشده
- گرفتگیهای قاعدگی شدید
- حاملگی خارج رحمی
- زخم معده
- عفونت ادراری (UTI)
نحوه تشخیص، درمان و مراقبت پزشکی هنگام دل درد:
چگونه درد شکم تشخیص داده میشود؟ پزشک شما با پرسیدن سوالات دقیق درباره دلدرد شما سعی خواهد کرد علت آنرا تشخیص دهد. در بعضی موارد، پزشک میتواند بسرعت بفهمد که درد شما موقتی و غیرجدی است. در موارد دیگر، ممکن است پزشک مشکوک به یک وضعیت جدی باشد و بخواهد آزمایشاتی انجام دهید.
شربت ضد نفخ گرایپواتر
محلول گیاهی درمان نفخ و دلپیچه نوزادان، کودکان و بزرگسالان
حاوی اسانس طبیعی دانه زیره، شوید و اسانس نعنا
قرص سینارکول (سوءهاضمه و محافظ کبد)
محافظ کبد و کاهش چربی مضر، رفع سنگینی معده، نفخ و سوزش دل، درمان سوءهاضمه
ماده موثره کنگرفرنگی (آرتیشو) و زردچوبه
قرص زخم معده گاسترودین
پیشگیری و درمان زخم معده، کمک درمان رفلاکس و سوزش معده
حاوی ریشه شیرینبیان، گل همیشه بهار و ختمی
درمانهای خانگی دل درد (دل پیچه)
درصورتیکه از علت شکمدرد خود مطمئن نیستید، مهم است که علت آنرا پیدا کنید، بخصوص اگر درد بخودی خود از بین نمیرود. برخی درمانهای خانگی دل پیچه عبارتند از:
- استراحت روده: متوقف کردن پرخوری یا خوردن غذاهای سبک و آسان هضم مانند بیسکوییت رژیمی یا موز
- هیدراسیون: نوشیدن آب کافی یا مواد گیاهی آبرسان
- درمان با گرما: استفاده از کیسه آب گرم یا حمام گرم
- داروهای گیاهی: استفاده از محلول گرایپ واتر برای نفخ و باد شکم، شیرین بیان، زیره، شوید، ریزوم زنجبیل برای سوء هاضمه، دمنوش نعناع برای آرام کردن عضلات روده
چه زمانی هنگام دل درد باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر دل پیچه شما توضیحناپذیر، مداوم یا شدید است یا اگر آسیب جسمی دیدهاید یا باردار هستید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین، در صورتیکه دل درد با علائم دیگری همراه باشد، باید سریعا متخصص داخلی را ملاقات کنید:
- تب مداوم
- تهوع یا استفراغ مداوم
- خون در مدفوع، ادرار یا استفراغ
- تورم و حساسیت به لمس
- زردی (زرد شدن پوست و چشمها)
- درد در سایر قسمتهای بدن
- تنگی نفس یا علائمی که با فعالیت بدتر میشوند.
درد در ناحیه شکم؛ گرفتگی شکمی؛ اسپاسم شدید؛ معدهدرد (زخم معده) : درد شکم دردی است که در هر نقطه بین قفسه سینه و کشاله ران احساس میشود. این ناحیه اغلب بعنوان ناحیه معده یا شکم شناخته میشود.
نکته قابل توجه درباره دلدرد (دل پیچه)
تقریباً همه افراد در برخی مواقع درد شکم را تجربه میکنند. اغلب اوقات این درد جدی نیست. شدت درد شما همیشه بازتابدهنده جدیت شرایط ایجادکننده درد نیست. برای مثال، ممکن است در اثر گاز معده یا گرفتگی شکمی ناشی از گاستروانتریت ویروسی (viral gastroenteritis) درد بسیار شدیدی داشته باشید. با این حال، شرایط بالقوه مانند سرطان روده یا آپاندیسیت اولیه ممکن است فقط باعث درد خفیف باشند.
مهمترین مراقبتهای خانگی هنگام دلدرد و دلپیچه
برای کاهش درد خفیف شکمی میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- خوردن شربت گیاهی گرایپ واتر هنگام نفخ یا دلپیچه
- خوردن قرص گیاهی گاسترودین برای درمان زخم معده
- جرعهجرعه آب یا سایر مایعات شفاف بنوشید. مصرف مقدار کمی نوشیدنیهای ورزشی سبک نیز ممکن است کمککننده باشد. افراد مبتلا به دیابت باید قند خون خود را به دقت بررسی کرده و داروهای خود را تنظیم کنند.
- در ساعات اولیه از مصرف غذاهای جامد خودداری کنید.
- اگر استفراغ کردهاید، 6 ساعت صبر کنید و سپس مقدار کمی از غذاهای ملایم مانند برنج، پوره سیب یا کراکر مصرف کنید. از مصرف لبنیات اجتناب کنید.
- اگر درد در بالای شکم و پس از غذا خوردن رخ میدهد، آنتیاسیدها ممکن است کمککننده باشند، بخصوص اگر احساس سوزش معده یا سوءهاضمه داشته باشید (قرص گاسترودین). از غذاهای اسیدی، چرب، سرخشده، محصولات گوجهفرنگی، کافئین، الکل و نوشیدنیهای گازدار پرهیز کنید.
- بدون مشورت با پزشک از مصرف خودسرانه داروها خودداری کنید.
اقدامات اضافی برای پیشگیری از برخی انواع دل پیچه:
- هر روز مقدار زیادی آب بنوشید (قبل از غذا).
- وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر بخورید.
- بطور منظم ورزش کنید.
- مصرف غذاهایی که گاز (نفخ) تولید میکنند را محدود کنید.
- اطمینان حاصل کنید که وعدههای غذایی شما متعادل و حاوی فیبر بالا هستند. مقدار زیادی میوه و سبزیجات غیرنفاخ بخورید.
فوراً بدنبال کمک پزشکی باشید یا با اورژانس تماس بگیرید اگر:
- ناراحتی شکمی بیش از 1 هفته طول کشیده است.
- درد شکمی که در 24 تا 48 ساعت بهبود نمییابد یا شدیدتر و مکرر میشود و با حالت تهوع و استفراغ همراه است.
- نفخ بیش از 2 روز طول بکشد.
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن یا ادرار مکرر دارید.
- اسهال بیش از 3 روز ادامه داشته باشد.
- تب بالای 100 درجه فارنهایت (37.7 درجه سانتیگراد) برای بزرگسالان یا 100.4 درجه فارنهایت (38 درجه سانتیگراد) برای کودکان همراه با درد.
- اشتهای شما برای مدت طولانی ضعیف است.
- خونریزی غیرقابل توضیح واژینال دارید.
- کاهش وزن غیرقابل توضیح دارید.
- قادر به نگه داشتن هیچ غذایی یا نوشیدنی نیستید.
- تحت درمان برای سرطان هستید.
- قادر به دفع مدفوع نیستید، بخصوص اگر همراه با استفراغ باشد.
- خون در استفراغ یا مدفوع (خصوصاً به رنگ قرمز روشن، خرمایی یا سیاه قیری) مشاهده کردید.
- درد در قفسه سینه، گردن یا شانه دارید.
- درد شدید و ناگهانی شکم دارید.
- درد تیغههای شانه با حالت تهوع همراه است.
- شکم حساسی دارید یا شکم به لمس سفت و سخت است.
- باردار هستید یا احتمال بارداری میدهید.
- اخیراً به شکم شما ضربهای وارد شده است.
- دچار مشکل در تنفس هستید.
مهمترین سوالاتی که هنگام دلدرد، پزشک از شما میپرسد چیست؟
پزشک متخصص شما معاینه فیزیکی انجام داده و در مورد علائم و سابقه پزشکی شما سوال خواهد کرد. علائم خاص، محل درد و زمان بروز آن به پزشک کمک میکند علت را تشخیص دهد.
مکان دل پیچه شما:
درد را در کجا احساس میکنید؟
آیا درد در همه جاست یا در یک نقطه خاص؟
آیا درد به پشت، کشاله ران یا پایین پاها منتشر میشود؟
نوع و شدت دل پیچه شما:
آیا درد شدید، تیز یا شبیه گرفتگی است؟
آیا درد دائمی است یا میآید و میرود؟
آیا دلدرد، باعث میشود شب بیدار شوید؟
سابقه دل پیچه شما:
آیا در گذشته درد مشابهی داشتهاید؟ هر بار چه مدت طول کشیده است؟
درد کی رخ میدهد؟ برای مثال بعد از غذا خوردن یا در دوران قاعدگی؟
چه چیزی درد را بدتر میکند؟ برای مثال، غذا خوردن، استرس یا دراز کشیدن؟
چه چیزی درد را بهتر میکند؟ برای مثال، نوشیدن شیر، اجابت مزاج یا مصرف آنتیاسید؟
چه داروهایی مصرف میکنید؟
سایر سوابق پزشکی:
آیا اخیراً آسیب دیدهاید؟
آیا باردار هستید؟
چه علائم دیگری دارید؟
چه آزمایشهایی هنگام تشخیص دل درد و دل پیچه ضروری است؟
- تنقیه باریوم (Barium enema)
- آزمایش خون، ادرار و مدفوع
- سیتی اسکن
- کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی (لوله از طریق راستروده به داخل روده بزرگ)
- نوار قلب (ECG) یا ردگیری قلب
- سونوگرافی شکم
- آندوسکوپی فوقانی (لوله از طریق دهان به داخل مری، معده و روده کوچک بالایی)
- سری گوارشی فوقانی و روده کوچک
- عکسبرداری با اشعه ایکس از شکم
دلپیچه (دلدرد)، یک علامت شایع با منشأهای گوناگون است که به اشکال مختلف بروز میکند و هر یک نشانهای از مشکلات احتمالی زمینهای هستند. از ناراحتیهای گذرا تا گرفتگیهای شدید، این طیف شامل شش نوع اصلی درد شکم است.
آشنایی با 6 نوع دلدرد، علائم موضعی و دلایل ایجاد آن
تقریباً همه افراد گاهی دلپیچه را تجربه میکنند که معمولاً ناشی از پرخوری، گاز معده یا سوءهاضمه است. این ناراحتی اغلب جدی نیست. برخی دلدردها ناراحتیهای جزئی هستند ولی سایر شکمدردها میتوانند بسیار متفاوت و از نظر شدت متغیر باشند و شاید نیاز به مراقبت پزشکی داشته باشند. پزشک متخصص با پرسیدن درباره ماهیت، محل و شدت درد، همراه با انجام معاینه فیزیکی و آزمایشها، علت دقیق دلدرد را تشخیص میدهد. باز تکرار میکنیم: درد شکم بسیار متنوع است و میتواند از شرایط بیخطر تا بیماریهای جدی منشأ بگیرد. شناخت دقیق نوع درد و علت آن برای درمان مؤثر بسیار ضروری است.
1- درد سوزشی یا گزنده در قسمت فوقانی شکم
علت احتمالی: زخمهای گوارشی
زخمهای گوارشی زخمهایی هستند که در پوشش داخلی معده یا قسمت اول روده کوچک ایجاد میشوند. اغلب افراد مبتلا به این زخمها، درد سوزشی در معده را تجربه میکنند که ممکن است با غذا خوردن بهتر شود و در شب بدتر شود. عفونت باکتریایی هلیکوباکتر پیلوری و استفاده طولانیمدت از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) از علل شایع زخمهای گوارشی هستند. درمان ممکن است شامل آنتیبیوتیکها در صورت وجود عفونت، داروهای کاهشدهنده اسید مانند مهارکنندههای پمپ پروتون و تغییرات سبک زندگی باشد.
این درد اغلب بصورت احساس سوزش در قسمت بالایی شکم توصیف میشود. علت اصلی آن زخم معده است که به دلیل آسیب ناشی از اسید معده به دیواره معده ایجاد میشود.
تشخیص از طریق آندوسکوپی و گاهی آزمایشهای تصویربرداری صورت میگیرد. درمان شامل داروهایی برای کاهش یا خنثی کردن اسید معده و آنتیبیوتیکها در صورت وجود عفونت است. تغییرات سبک زندگی، مانند پرهیز از عوامل تحریککننده و مدیریت استرس، نیز میتواند به بهبود علائم کمک کند.
2- درد در سمت راست بالای شکم که بصورت متناوب ظاهر میشود
علت احتمالی: سنگ کیسه صفرا
سنگهای کیسه صفرا رسوبات سختی از بیلیروبین یا کلسترول هستند که میتوانند در کیسه صفرا تشکیل شوند. وقتی این سنگها جریان طبیعی صفرا را مسدود میکنند، میتوانند درد در سمت راست زیر قفسه سینه ایجاد کنند. این درد که به آن کولیک صفراوی گفته میشود، ممکن است ناگهانی و شدید باشد و اغلب بعد از یک وعده غذایی چرب رخ دهد. معمولاً درمان شامل جراحی برداشتن کیسه صفراست. اگر این نوع درد را تجربه میکنید، به پزشک مراجعه کنید.
درد شدید در سمت راست بالای شکم یک ناراحتی شدید در زیر کبد است. شایعترین علت این درد، سنگ کیسه صفراست که شامل تجمع مواد سختشده صفرا میشود.
تشخیص این درد اغلب از طریق آزمایشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی انجام میشود. درمان شامل مصرف داروهایی برای حل کردن سنگها یا جراحی برای برداشتن کیسه صفرا است. مراجعه به پزشک برای ارزیابی و درمان به موقع میتواند از بروز عوارض بیشتر جلوگیری کند.
3- درد بصورت تب، گرفتگی شکم و استفراغ
علت احتمالی: آنفولانزای معده
آنفولانزای معده که بعنوان گاستروانتریت (Gastroenteritis) نیز شناخته میشود، ناشی از عفونت ویروسی، باکتریایی یا انگلی است که معده و روده را تحت تأثیر قرار میدهد. این عفونتها میتوانند بسیار مسری باشند و اغلب از طریق غذا یا آب آلوده منتقل میشوند. بیشتر عفونتهای ویروسی و باکتریایی ظرف چند روز خود به خود بهبود مییابند. در این مدت، حفظ آب بدن برای بهبودی بسیار مهم است. اگر علائم شما پس از چند روز ادامه یافت یا بدتر شد و یا نتوانستید هیچ مایعات یا غذایی را تحمل کنید، باید به پزشک مراجعه کنید. شستشوی کامل دستها برای جلوگیری از انتقال عفونت به دیگران ضروری است.
4- دردی که از اطراف ناف شروع شده و به سمت پایین شکم در سمت راست منتقل میشود
علت احتمالی: آپاندیسیت
آپاندیسیت زمانی رخ میدهد که آپاندیس ( زائده کوچکی در روده بزرگ) ملتهب میشود. معمولاً درد ناشی از آپاندیسیت ابتدا در اطراف ناف شروع شده و سپس به پایین شکم در سمت راست منتقل میشود. سایر علائم شامل تهوع، استفراغ و تب است. آپاندیسیت یک اورژانس است که نیاز به مراقبت پزشکی فوری دارد. پس از تشخیص، درمان شامل جراحی برای برداشتن آپاندیس است.
درد تیز در سمت راست پایین شکم با ناراحتی حاد در این ناحیه مشخص میشود. شایعترین علت این درد آپاندیسیت است که شامل التهاب یا عفونت آپاندیس میشود و در صورت درمان نشدن، ممکن است منجر به عوارض جدی شود.
تشخیص معمولاً شامل معاینه فیزیکی، آزمایشهای تصویربرداری و گاهی آزمایش خون است. درمان آپاندیسیت معمولاً شامل مصرف آنتیبیوتیکها یا جراحی برای برداشتن آپاندیس است. مراجعه فوری به پزشک برای پیشگیری از عوارض ضروری است.
5- درد بصورت دلپیچه، نفخ، یبوست (تغییر عادات رودهای)
علت احتمالی: سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
آیبیاس، یک اختلال مزمن گوارشی است که با درد شکم و نفخ همراه با تغییراتی در مدفوع – اسهال، یبوست یا ترکیبی از این دو – مشخص میشود. «آی بی اس» تشخیص پس از رد سایر علل است. اگر علائم پایدار دارید، پزشک عمومی یا متخصص گوارش ممکن است سایر علل را رد کند. علت دقیق این سندرم بخوبی شناخته نشده است؛ اما رژیم غذایی، استرس و تغییرات در میکروبیوم روده از عوامل مؤثر هستند. درمان IBS شامل تغییرات غذایی، مدیریت استرس و داروها است.
نفخ با احساس ناخوشایند، درد، پُری و سفتی در شکم ظاهر شده که اغلب با تورم قابل مشاهده شکم نیز همراه است. این حالت ناشی از گاز اضافی است که به دلیل هضم بد غذا در بخشهای مختلف دستگاه گوارش ایجاد میشود. مصرف مواد غذایی نفاخ مانند لوبیا، باقلا، جو، نوشیدنیهای گازدار و سبزیجات برگدار باعث بروز این مشکل میشود. کاهش استرس و افزایش مصرف فیبر میتواند به کاهش علائم کمک کند.
نفخ معمولاً بیخطر است و اغلب با داروهای بدون نسخه (مثل محلول گرایپ واتر) یا به خودی خود برطرف میشود. تغییرات در رژیم غذایی میتواند به کنترل علائم کمک کند. مشورت با یک پزشک متخصص میتواند تشخیص دقیق و برنامه درمانی مناسبی ارائه دهد.
6- درد عمومی شکم همراه با اسهال
علت احتمالی: عوامل ویروسی و باکتریایی
این درد با ناراحتی پراکنده در شکم همراه با حرکات مکرر و شل روده مشخص میشود. شایعترین علت آن گاستروانتریت است که معمولاً به دلیل عفونتهای ویروسی مانند روتاویروس یا نوروویروس ایجاد میشود.
درمان عمدتاً بر مدیریت علائم متمرکز است، از جمله تأمین آب کافی برای جلوگیری از کمآبی. استراحت و پرهیز از غذاهای تحریککننده نیز میتواند به بهبود علائم کمک کند. دلدرد همزمان با اسهال خونی شدید با خون در مدفوع همراه است. شایعترین علت آن بیماری التهابی روده (IBD) است که شامل کولیت اولسراتیو و بیماری کرون میشود.
تشخیص شامل آندوسکوپی، آزمایشهای تصویربرداری و آزمایش خون است. درمان شامل داروهایی برای کاهش التهاب و در موارد شدید، جراحی برای برداشتن بخشی از روده است. مراقبت مداوم و تنظیم سبک زندگی میتواند به بهبود طولانیمدت کمک کند.
جمعبندی دل درد و دل پیچه
همه دردهای شکم یکسان نیستند و برخی ممکن است نشانهای از مشکل حاد پزشکی باشند که نیاز به توجه دارند. هنگام مواجه با دل درد، به بدن خود گوش دهید، استرس و درد را به تنهایی تحمل نکنید؛ بدون دانش کافی، خوددرمانی نکرده و حتماً با پزشک عمومی یا متخصص گوارش مشورت نمایید.
References
- fa.wikipedia.org/wiki/درد_شکمی
- https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/4167-abdominal-pain
- https://www.mountsinai.org/health-library/symptoms/abdominal-pain
- https://www.emersonhospital.org/articles/5-types-of-stomach-aches-and-how-to-ease-the-pain
- https://northeastdigestive.com/blog/different-types-of-stomach-pain
- Landmann A, Bonds M, Postier R. Acute abdomen. In: Townsend CM Jr, Beauchamp RD, Evers BM, Mattox KL, eds. Sabiston Textbook of Surgery. 21st ed. St Louis, MO: Elsevier; 2022:chap 46.
- Martinez JP. Abdominal pain. In: Walls RM, ed. Rosen’s Emergency Medicine: Concepts and Clinical Practice. 10th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2018:chap 23.
- McQuaid KR. Approach to the patient with gastrointestinal disease. In: Goldman L, Cooney KA, eds. Goldman-Cecil Medicine. 27th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2024:chap 118.
- Weber F. Gastrointestinal and hepatic manifestations of systemic diseases. In: Feldman M, Friedman LS, Brandt LJ, eds. Sleisenger and Fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease. 11th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2021:chap 37.
- Reviewed by: Jenifer K. Lehrer, MD, Department of Gastroenterology, Aria – Jefferson Health Torresdale, Jefferson Digestive Diseases Network, Philadelphia, PA. Review provided by VeriMed Healthcare Network. Also reviewed by David C. Dugdale, MD, Medical Director, Brenda Conaway, Editorial Director, and the A.D.A.M. Editorial team.
20 دیدگاه دربارهٔ «دل درد یا دل پیچه (Abdominal Pain)»
علت دل درد طولانی مدت در بزرگسالان؟
– بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)
– فتق هیاتال
– ضعف دریچه تحتانی مری
– چاقی
– عادات غذایی نامناسب (غذاهای چرب، تند، نوشابه، قهوه)
– سیگار کشیدن
– عوارص جانبی داروها (مانند NSAIDs، داروهای فشار خون، آرامبخشها)
– تأخیر در تخلیه معده (مثلاً در دیابت)
علت دل درد صبحگاهی در زنان ( سوزش معده صبحگاهی)؟
1- خوردن وعده غذایی دیرهنگام پیش از خواب
2- خوابیدن به حالت کاملا افقی در شب (یعنی در پشت یا ناحیه شانهها بالش نباشد تا زاویه شکم کمی عمودی شود)
3- بارداری (به دلیل تغییرات هورمونی و فشار مکانیکی)
4- رفلاکس معده (GERD)
5- فتق هیاتال (فتق معده به درون قفسه سینه)
6- مصرف سیگار، الکل، کافئین یا داروهایی مثل مسکنها (NSAIDs)
7- چاقی که فشار درون شکم را بالا میبرد
دل درد خطرناک : چه زمانی سوزش سر دل خطرناک است؟
سوزش معده زمانی نگرانکننده یا خطرناک است که:
1- بیش از دوبار در هفته اتفاق بیفتد (نشانه GERD)
2- با کاهش وزن، استفراغ، کمخونی یا دشواری در بلع همراه باشد
3- همراه با درد قفسه سینه باشد که به بازو، گردن یا فک انتشار مییابد (شاید با حمله قلبی اشتباه شود)
4- شبها باعث بیدار شدن از خواب شود
5- با درمان بهبود نیابد که نشاندهنده مشکلاتی مانند مری بارت، التهاب مری، یا به ندرت سرطان مری خواهد بود
برای دل درد چی خوبه بخوریم؟
خوراکیها و غذاهایی برای سوزش سر دل مفید هستند؛ عبارتند از:
1- جو دوسر و غلات کامل
2- میوههای غیر اسیدی (مثل موز، خربزه)
3- گوشت بدون چربی پخته یا کبابشده (مرغ، بوقلمون)
4- سبزیجات پختهشده (مثل لوبیا سبز، کلم بروکلی، هویج)
5- چای زنجبیل یا بابونه
6- ماست کمچرب یا شیرهای گیاهی (مانند شیر بادام)
**** مواردی که باید پرهیز شوند:
1- غذاهای چرب، سرخشده و تند
2- کافئین، شکلات، الکل
3- گوجهفرنگی، مرکبات، پیاز، سیر
آیا سوزش سر دل از بین میرود؟
بله، سوزش معده درمان قطعی دارد، اگر ناشی از عوامل موقتی مثل تغذیه یا استرس باشد.
اما اگر:
مکرر یا مزمن شود مثلا بعلت بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) و نیاز به پیگیری دارد. درمان آن شامل:
تغییر سبک زندگی (کاهش وزن، پرهیز غذایی)
دارودرمانی
بررسی برای عوارض احتمالی (مثل مری بارت)
علت اینکه دل درد میگیره ول میکنه چی هست؟
اگر دلدردی دارید که بهصورت مقطعی میگیرد و ول میکند (یعنی درد به صورت دورهای یا انقباضی میآید و میرود)، این نوع درد معمولاً کولیکی (colicky pain) نامیده میشود. چنین دردی میتواند علل متنوعی داشته باشد که بسته به محل درد، شدت، مدت و علائم همراه، تشخیص متفاوتی خواهد داشت.
برخی از شایعترین علل دلدرد کولیکی:
علل گوارشی شایع:
گاز و نفخ رودهای (flatulence):
درد شکمی میگیرد و ول میکند، گاهی با آروغ یا دفع گاز بهتر میشود.
معمولاً ناشی از تغذیه یا اختلالات عملکردی دستگاه گوارش است.
سندرم روده تحریکپذیر (IBS):
درد شکم دورهای، اغلب با تغییر در اجابت مزاج (یبوست یا اسهال)
با استرس یا غذا تشدید میشود.
یبوست:
درد شکمی بهصورت کرامپ یا گرفتگی که با دفع مدفوع کاهش مییابد.
عفونتهای گوارشی (ویروسی یا باکتریایی):
دلدرد همراه با تهوع، استفراغ، یا اسهال
درد کولیکی به علت افزایش حرکات روده
دردهای صفراوی (سنگ کیسه صفرا):
درد در قسمت راست و بالای شکم که به پشت یا شانه راست میزند
اگر کولیکی باشد، بهخصوص بعد از خوردن غذای چرب
درد کلیوی (سنگ کلیه یا عفونت):
درد کولیکی شدید در پهلو یا پایین شکم که ممکن است به کشاله ران تیر بکشد
گاهی همراه با تهوع یا سوزش ادرار میباشد
در خانمها:
درد تخمکگذاری (معمولاً در میانه سیکل)
درد قاعدگی (قبل یا در حین قاعدگی، بهصورت کرامپی)
کیست تخمدان یا مشکلات رحمی نیز میتوانند چنین دردهایی ایجاد کنند
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟ اگر درد شکم همراه باشد با:
تب
تهوع یا استفراغ مداوم
اسهال شدید یا خونی
کاهش وزن
یبوست طولکشیده
درد بسیار شدید یا غیرقابل تحمل
خون در ادرار یا مدفوع
حتماً باید توسط پزشک متخصص داخلی یا گوارش بررسی شود. ممکن است نیاز به آزمایش خون، سونوگرافی یا تصویربرداری شکمی باشد.
درمان سریع سوزش سر دل چیست؟
برای تسکین فوری سوزش سر دل:
1- آنتیاسیدها (مانند قرص جویدنی تامز tums یا قرص معده مالوکس maalox با تاثیر سریع) و قرص گیاهی گاسترودین
2- داروهای مسدودکننده H2 (مانند فاموتیدین) – اثر کندتر (از ۶۰ دقیقه) ولی ماندگارتر
3- مهارکنندههای پمپ پروتون (PPIs) مثل امپرازول – برای پیشگیری مؤثر است، نه درمان فوری
*** توصیههای فوری غیردارویی:
1- نشستن به حالت قائم
2- پرهیز از دراز کشیدن پس از غذا
3- نوشیدن آب یا چای زنجبیل ملایم
علائم سوزش سر دل و تهوع در زنان چیست؟
در زنان، سوزش سر دل (heartburn) و تهوع میتوانند به صورت زیر بروز کنند:
1- احساس سوزش در ناحیه قفسه سینه (پشت استخوان جناغ)، معمولاً بعد از غذا یا شبها
2- احساس طعم ترش یا تلخ در دهان (بازگشت اسید معده)
3- تهوع که گاهی با نفخ یا احساس پری زودرس همراه است
4- درد یا فشار در ناحیه بالای شکم
5- آروغ زدن یا برگشت اسید
*** علائمی که در زنان بیشتر دیده میشود:
6- سرفه مزمن
7- گلو درد یا گرفتگی صدا
8- درد قفسه سینه شبیه درد قلبی (اما غیر قلبی میباشد)
درود و تشکر از مقاله . نیاز به راهنمایی دارم آیا درمان قطعی دل پیچه ممکن میباشد؟
دلپیچه یک علامت است و نه یک بیماری مستقل، بنابراین درمان قطعی آن بستگی به علت زمینهای دارد. با شناسایی و درمان علت اصلی، دلپیچه کامل برطرف میشود. علل شایع و درمان مربوطه :
مشکلات گوارشی:
علت: نفخ، یبوست، سوءهاضمه یا مصرف غذاهای سنگین.
درمان:
مصرف غذاهای سبک و پرهیز از غذاهای نفاخ.
استفاده از دمنوشهای گیاهی مثل نعناع، زنجبیل یا بابونه.
مصرف داروهای ضدنفخ یا شربتهایی مثل گریپ میکسچر.
عفونتهای گوارشی (ویروسی یا باکتریایی):
علت: مسمومیت غذایی یا عفونت دستگاه گوارش.
درمان:
مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از کمآبی بدن.
در موارد باکتریایی، ممکن است پزشک آنتیبیوتیک تجویز کند.
اجتناب از مصرف غذاهای سنگین تا زمان بهبودی.
مشکلات مزمن:
علت: سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، بیماری کرون یا کولیت.
درمان: درمانهای طولانیمدت تحت نظر پزشک، مانند تغییر رژیم غذایی و مصرف داروهای خاص.
مشکلات زنان (در زنان):
علت: قاعدگی یا بیماریهایی مثل آندومتریوز.
درمان:
مصرف مسکنها مانند ایبوپروفن.
استفاده از گرما (مثل کیسه آب گرم) برای کاهش اسپاسم.
استرس و اضطراب:
علت: تاثیر روانی بر دستگاه گوارش.
درمان: تمرینات آرامسازی مثل مدیتیشن و یوگا.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر دلپیچه با علائمی مانند:
تب بالا
خون در مدفوع
استفراغ مکرر
کاهش وزن غیرقابل توجیه
ادامه بیش از چند روز
درمان قطعی دل درد با درک دقیق علت زمینهای امکانپذیر است. اگر دلپیچه مکرر یا شدید دارید، مشورت با پزشک ضروری است.
من تفاوت دل پیچه و دل درد نمیفهمم ایا فرقی با هم دارند یا هر دو به یک بیماری اشاره میکند
لطفا سریعتر جواب بدید
دلپیچه و دلدرد به احساس ناراحتی یا درد شکم اشاره دارند، تفاوتها:
دلپیچه: معمولاً به دردهای ناگهانی، پیچشی و شدید در ناحیه شکم گفته میشود – ممکن است با علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست همراه باشد – معمولاً به مشکلاتی مانند اسپاسم روده، سوء هاضمه، یا مشکلات گوارشی اشاره دارد.
دلدرد : یک اصطلاح کلیتر است و میتواند هر نوع درد یا ناراحتی در ناحیه شکم را شامل شود – شدت و نوع درد ممکن است متغیر باشد، از درد خفیف و مبهم گرفته تا دردهای شدید – دلدرد میتواند به علل مختلفی از جمله مشکلات گوارشی، عفونتها، التهابات، یا حتی مشکلات غیر گوارشی مانند دردهای قاعدگی اشاره داشته باشد.
دلپیچه نوع خاصی از دلدرد است که بیشتر با احساس “پیچش” و شدت بیشتر مشخص میشود.
سلام.سوال دارم-دل درد طولانی مدت در افراد بزرگسال چه علتی دارد – آیا دل درد خطرناک است یا فقط دل درد شدید عادی ؟
با سلام
دل دردی که برای مدت طولانی ادامه دارد حتما باید توسط پزشک بررسی و تشخیص بالینی داده شود؛ زیرا ممکن است نشانه یک بیماری داخلی جدی باشد. گاهی افزایش سن و شرایط بد تغذیهای و استرس هم دل درد را تشدید مینماید. پیشنهاد می نماییم هر چه زودتر با یک متخصص داخلی و گوارش مشورت کنید.
برای درمان سریع دل درد با قرص چی پیشنهاد می دهید
نمیتوان بدون بررسی توسط پزشک و فهمیدن علت دل پیچه، خود درمانی کرده و قرص مصرف نمایید. بهتر است با یک دکتر مشورت کنید. ورزش کردن، تغییر رژیم غذایی، کم کردن غذاهای نفاخ یا اسیدی و چرب، استفاده از داروهای گیاهی حاوی ریزوم زنجبیل، زیره، شیرین بیان،ختمی یا مصرف دمنوش نعنا مفید میباشد.
دل دردی که هی میگیره ول میکنه خطرناک محسوب میشود ؟.
بله اگر بمدت طولانی ادامه داشته باشد دل پیچه نوع بحرانی بوده و باید توسط پزشک متخصص ویزیت شوید.
سلام
برای دل درد چی بخوریم خوبه؟بیماری خاصی ندارم ولی بعضی وقتها دچار درد شکم میشوم
نوشیدن دمنوشهای گیاهی مثل نعناع: خاصیت ضد اسپاسمی و آرام شدن عضلات معده – بابونه: آرامبخش و ضد التهاب – زنجبیل: برای کاهش تهوع و دلدرد موثر است.
گرما درمانی: یک بطری آب گرم یا کیسه گرمکن روی شکم بگذارید یا حمام آب گرم کنید. گرما به کاهش گرفتگیهای عضلات شکمی کمک میکند.
پرهیز غذایی: از غذاهای سنگین، پرچرب، تند و سرخکردنی پرهیز کنید. غذاهای ساده مثل برنج، موز و سیب پخته بخورید.
ماست پروبیوتیک: اگر دلدرد ناشی از مشکلات گوارشی است، مصرف ماست پروبیوتیک میتواند کمککننده باشد.
درمانهای دارویی: اگر دلدرد به علت گاز یا نفخ باشد، میتوانید از داروهای بدون نسخه مثل گرایپ واتر یا قرصهای ضد نفخ، قرص ضد اسید معده مثل گاسترودین دینه استفاده کنید.